Μάρθα Τσιβρά, BSc, MSc
NB Mental Health – Κέντρο Ψυχικής Υγείας
Υπάρχουν πληγές που φαίνονται και πληγές που κρύβονται. Οι δεύτερες είναι συχνά εξίσου βαθιές. Η κακοποίηση των γυναικών δεν ξεκινά πάντοτε με ένα χτύπημα. Μπορεί να ξεκινήσει με μια προσβολή που παρουσιάζεται ως «αστείο», με έναν έλεγχο που βαφτίζεται «ενδιαφέρον», με μια απομόνωση που εμφανίζεται ως «αγάπη».
Η βία κατά των γυναικών αποτελεί ένα σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα, ζήτημα δημόσιας υγείας και παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η επιστημονική βιβλιογραφία αναγνωρίζει ότι πρόκειται για ένα σύνθετο φαινόμενο, το οποίο συνδέεται με ατομικούς, διαπροσωπικούς και ευρύτερους κοινωνικούς παράγοντες (Heise, 1998).
Η κακοποίηση δεν εμφανίζεται πάντα απότομα
Πολλές γυναίκες δεν αντιλαμβάνονται από την αρχή ότι βρίσκονται σε μια κακοποιητική σχέση. Η βία δεν εμφανίζεται πάντα ξαφνικά. Συχνά εισβάλλει αργά, σχεδόν αθόρυβα.
Ένα σχόλιο που μειώνει την αυτοπεποίθηση, μια απαγόρευση, μια ζήλια που μετατρέπεται σε έλεγχο, μια συγγνώμη που επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά μετά από κάθε έκρηξη.
Μέχρι που κάποια στιγμή η γυναίκα αρχίζει να αμφισβητεί τον ίδιο της τον εαυτό, την κρίση της και την προσωπική της αξία.
Η κακοποίηση δεν εκδηλώνεται πάντοτε με μεμονωμένα περιστατικά. Μπορεί να περιλαμβάνει ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο συμπεριφορών που περιορίζει την αυτονομία και την ελευθερία του άλλου ανθρώπου.
Γιατί μια γυναίκα δυσκολεύεται να φύγει;
Το πιο δύσκολο ερώτημα που ακούνε πολλές γυναίκες είναι: «Γιατί δεν έφυγες;».
Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ πιο σύνθετη.
Ο φόβος, η οικονομική εξάρτηση, τα παιδιά, η ελπίδα ότι ο άλλος θα αλλάξει, η ντροπή, η ενοχή και η ψυχολογική εξουθένωση δημιουργούν έναν αόρατο κλοιό που είναι δύσκολο να σπάσει.
Η αποχώρηση από μια κακοποιητική σχέση δεν είναι μια απλή απόφαση. Πολλές φορές αποτελεί μια μακρά, σύνθετη και επώδυνη διαδικασία.
Η Heise (1998), μέσα από ένα οικολογικό θεωρητικό μοντέλο, περιγράφει τη βία κατά των γυναικών ως ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που συνδέεται με την αλληλεπίδραση ατομικών, διαπροσωπικών, κοινωνικών και πολιτισμικών παραγόντων.
Η κατανόηση αυτής της πολυπλοκότητας είναι απαραίτητη, ώστε να αποφεύγουμε την ενοχοποίηση των γυναικών που υφίστανται βία.
Η ευθύνη δεν βρίσκεται στη γυναίκα που δυσκολεύεται να αποχωρήσει, αλλά στον άνθρωπο που ασκεί την κακοποίηση.
Η βία δεν αφήνει πάντα σωματικά σημάδια
Η κακοποίηση δεν περιορίζεται στη σωματική βία. Υπάρχει η ψυχολογική, η λεκτική, η σεξουαλική, η οικονομική και η ψηφιακή κακοποίηση.
- Ψυχολογική βία: μπορεί να εκδηλώνεται μέσα από απειλές, εκφοβισμό, ταπείνωση, συνεχή υποτίμηση και χειριστικές συμπεριφορές.
- Οικονομική κακοποίηση: μπορεί να περιλαμβάνει τον έλεγχο των χρημάτων, τον περιορισμό της οικονομικής ανεξαρτησίας ή την παρεμπόδιση της εργασίας.
- Ψηφιακή κακοποίηση: μπορεί να εκδηλώνεται μέσω του ελέγχου του κινητού τηλεφώνου, της παρακολούθησης των κοινωνικών δικτύων, της παραβίασης προσωπικών λογαριασμών ή της συνεχούς επιτήρησης.
Όλες αυτές οι μορφές έχουν κάτι κοινό: μπορούν να στερήσουν από τη γυναίκα την αίσθηση της ελευθερίας, της αξιοπρέπειας και της ασφάλειας.
Οι Sardinha et al. (2022), σε μεγάλη διεθνή μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet, ανέδειξαν την εκτεταμένη παρουσία της σωματικής και σεξουαλικής βίας από συντρόφους σε διαφορετικές χώρες και πληθυσμούς.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι η βία κατά των γυναικών αποτελεί παγκόσμιο πρόβλημα που απαιτεί συστηματική πρόληψη και αντιμετώπιση.
Οι ψυχολογικές συνέπειες της κακοποίησης
Η κακοποίηση μπορεί να επηρεάσει βαθιά την ψυχική υγεία μιας γυναίκας.
Ο φόβος, η συνεχής αβεβαιότητα και η αίσθηση απώλειας ελέγχου μπορεί να συνδέονται με άγχος, καταθλιπτικά συμπτώματα, διαταραχές ύπνου, μειωμένη αυτοεκτίμηση και συμπτώματα μετατραυματικού στρες.
Η γυναίκα μπορεί σταδιακά να απομονώνεται από το κοινωνικό της περιβάλλον, να δυσκολεύεται να εμπιστευτεί άλλους ανθρώπους ή να αισθάνεται ότι δεν έχει τη δύναμη να αλλάξει την κατάστασή της.
Η ψυχολογική επιβάρυνση δεν είναι πάντοτε ορατή στους ανθρώπους γύρω της. Η απουσία σωματικών τραυμάτων δεν σημαίνει απουσία κακοποίησης.
Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να βοηθήσει στην αναγνώριση των κακοποιητικών συμπεριφορών, στην επεξεργασία των τραυματικών εμπειριών και στη σταδιακή ενίσχυση της αυτονομίας και της αυτοεκτίμησης.
Δεν χρειάζεται να το περάσετε μόνη σας
Αν αναγνωρίζετε κάτι από όσα περιγράφονται εδώ, στο NB Mental Health – Κέντρο Ψυχικής Υγείας στο Πόρτο Ράφτη μπορείτε να μιλήσετε με ψυχολόγο σε έναν ασφαλή, εμπιστευτικό και χωρίς επικρίσεις χώρο, δια ζώσης ή online.
📞 694 484 0080Κλείστε ραντεβούΑπό την αμφισβήτηση στην υποστήριξη
Ως κοινωνία χρειάζεται να αλλάξουμε τον τρόπο που αντιμετωπίζουμε τις γυναίκες που βιώνουν κακοποίηση.
- Αντί να τις κρίνουμε, να τις ακούμε.
- Αντί να τις αμφισβητούμε, να αντιμετωπίζουμε όσα μας εκμυστηρεύονται με σοβαρότητα και σεβασμό.
- Αντί να τις ρωτάμε γιατί έμειναν, να αναρωτιόμαστε γιατί κάποιος πίστεψε ότι είχε το δικαίωμα να ασκήσει βία.
Η ευθύνη για την κακοποιητική συμπεριφορά ανήκει πάντοτε στον άνθρωπο που την ασκεί. Καμία συμπεριφορά, κανένα λάθος, καμία διαφωνία και κανένας τρόπος ζωής δεν δικαιολογεί την κακοποίηση.
Η ουσιαστική υποστήριξη προϋποθέτει σεβασμό στις ανάγκες, στις αποφάσεις και στον προσωπικό ρυθμό της γυναίκας, χωρίς πίεση και χωρίς επικριτική στάση.
Κάθε γυναίκα αξίζει να ζει χωρίς φόβο
Κάθε γυναίκα αξίζει να επιστρέφει στο σπίτι της και να αισθάνεται ασφαλής. Να μπορεί να εκφράζει τη γνώμη της χωρίς να φοβάται τις συνέπειες. Να αγαπιέται χωρίς να ελέγχεται, χωρίς να ταπεινώνεται και χωρίς να πληγώνεται.
Η σιωπή που επιβάλλεται από τον φόβο μπορεί να επιτρέψει στη βία να συνεχιστεί. Η ενημέρωση, η ενσυναίσθηση και η έγκαιρη υποστήριξη μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην προστασία των γυναικών.
Ίσως το πιο σημαντικό που μπορούμε να προσφέρουμε σε μια γυναίκα που κακοποιείται δεν είναι μια συμβουλή, αλλά μια φράση:
«Σε πιστεύω. Δεν είσαι μόνη. Υπάρχει βοήθεια και υπάρχει ελπίδα.»
Γιατί μια κοινωνία δεν κρίνεται από το πόσο δυνατούς προστατεύει, αλλά από το πόσο στέκεται δίπλα σε εκείνους που έχουν περισσότερο ανάγκη.
Πού μπορεί να αναζητήσει βοήθεια μια γυναίκα;
Στην Ελλάδα λειτουργεί η Γραμμή SOS 15900, η οποία παρέχει υποστήριξη σε γυναίκες που βιώνουν έμφυλη ή ενδοοικογενειακή βία. Σε περίπτωση άμεσου κινδύνου, μπορεί να κληθεί η Αστυνομία στο 100 ή ο ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης 112.
Γραμμή SOS 15900 – υποστήριξη για γυναίκες που βιώνουν έμφυλη ή ενδοοικογενειακή βία: 15900
Άμεσος κίνδυνος: Αστυνομία 100 · Ευρωπαϊκός αριθμός έκτακτης ανάγκης 112
Η αναζήτηση βοήθειας μπορεί να αποτελέσει το πρώτο βήμα προς την προστασία, την ασφάλεια και την αποκατάσταση της προσωπικής αυτονομίας.
Επικοινωνήστε με το NB Mental Health
Η ψυχολογική υποστήριξη μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε όσα βιώνετε, να επεξεργαστείτε το τραύμα και να ανακτήσετε σταδιακά τη δύναμη, την αυτοεκτίμηση και την αυτονομία σας, με τον δικό σας ρυθμό.
Το κέντρο μας βρίσκεται στο Πόρτο Ράφτη και εξυπηρετεί το Μαρκόπουλο και την Ανατολική Αττική, ενώ προσφέρει και online ψυχοθεραπεία. Τηλ.: 694 484 0080 · 22990 86728
📞 Καλέστε μαςΦόρμα επικοινωνίαςΒιβλιογραφία
Βιβλιογραφικές αναφορές σύμφωνα με το πρότυπο APA 7
Heise, L. L. (1998). Violence against women: An integrated, ecological framework. Violence Against Women, 4(3), 262–290. https://doi.org/10.1177/1077801298004003002
Sardinha, L., Maheu-Giroux, M., Stöckl, H., Meyer, S. R., & García-Moreno, C. (2022). Global, regional, and national prevalence estimates of physical or sexual, or both, intimate partner violence against women in 2018. The Lancet, 399(10327), 803–813. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)02664-7
Μάρθα Τσιβρά, BSc, MSc
NB Mental Health – Κέντρο Ψυχικής Υγείας
Πόρτο Ράφτη, Αττική
nbmentalhealth.gr


0 Σχόλια